Hava 35 derece derken çatı yüzeyinin de 35 derece olduğunu düşünmek yanıltıyor.
Yüzey güneşi doğrudan alıyor ve çok daha yukarı çıkıyor. Yazın çatıda görülen kusurların çoğu bu farktan doğuyor.
Yüzey kaç dereceye çıkıyor?
Koyu renkli bitümlü bir yüzey öğleden sonra 70-80 derece bandına ulaşıyor.
Açık renkli ve yansıtıcı bir yüzeyde aynı saatte fark belirgin biçimde düşüyor.
Metal örtü hızlı ısınıyor ve gölge geçtiğinde aynı hızla soğuyor.
Kiremit gövdesi kalın olduğu için ısıyı geç alıyor, geç bırakıyor.
Yüzey akşam saatlerinde soğurken büzülüyor; gün içinde iki yönlü hareket oluyor.
Bu hareket her gün tekrarlanıyor ve yaz boyunca yüzlerce kez yaşanıyor.
Metal yazın ne kadar uzuyor?
Çelik sacın ısıl genleşme katsayısı metre ve derece başına yaklaşık 0,012 mm oluyor.
Alüminyumda bu değer neredeyse iki katına çıkıyor.
On metrelik bir sac levha, 40 derecelik bir sıcaklık farkında 4-5 mm uzuyor.
Vida deliği gövde çapından 1-2 mm büyük açılmazsa bu hareket bağlantıyı çekiyor.
Çekilen vida contayı eziyor ve delik çevresinde su yolu açılıyor.
Kenetli çatıda klipsler hareketi karşıladığı için bu sorun görülmüyor.
Mastik ve bitüm neden akıyor?
Mastik dolgular belirli bir sıcaklık bandında kıvamını koruyacak biçimde üretiliyor.
Bandın üstünde malzeme yumuşuyor ve eğimli yüzeyde kendi ağırlığıyla aşağı iniyor.
Baca dibine ve duvar birleşimine kalın sürülmüş mastik yazın sarkarak boşluk bırakıyor.
Bitümlü membranın yüzeyindeki arduvaz kaplama bu yüzden var; altındaki bitümü güneşten ayırıyor.
Arduvazı dökülmüş bölgede yüzey parlıyor ve yapışkan hâle geliyor.
Kalıcı çözüm dolgu kalınlaştırmak olmuyor; metal detayla suyu yönlendirmek oluyor.
Membranda kabarma nereden çıkıyor?
Membranın altında kalan nem güneşte buharlaşıp hacim kazanıyor.
Yapışmanın zayıf olduğu yerde buhar membranı yukarı itiyor ve bir kabarcık oluşuyor.
Kabarcık sabah küçülüyor, öğleden sonra yeniden şişiyor.
Bu tekrar eden hareket kabarcığın kenarında yorgunluk çatlağı bırakıyor.
El büyüklüğündeki kabarma izleniyor; kol boyuna ulaşanlar kesilip yamalanıyor.
Kabarmanın altındaki nemin nereden geldiği bulunmadan yama kalıcı olmuyor.
Sıcak yüzeyde ne yapılmıyor?
Yaz öğlesinde çatıda kaçınılan kalemler şunlar:
- Yüzeye basmak: yumuşamış membran ayak izi alıyor, shingle granülü sıyrılıyor.
- Yeni membran sermek: sıcak zeminde rulo düzgün açılmıyor ve kırışık kalıyor.
- Sac montajı: en uzun hâlindeki levha sabitlenince soğuyunca bağlantıyı çekiyor.
- Boya sürmek: sıcak yüzeyde film oluşmadan kuruyor ve tutunma zayıf kalıyor.
- Yüzeyi soğuk suyla ıslatmak: ani ısı farkı ek yerlerini zorluyor.
Bu kalemler sabahın erken saatlerine ya da akşamüstüne alınıyor.
Teras yüzeyindeki kabarmayı sabah ve öğleden sonra aynı açıdan çekip gönderin, hareketi karşılaştıralım. Yansıtıcı kaplamanın mekaniğini cool roof kaplama yazın ne yapar yazısında, membranın üstüne gelecek katmanı teras çatıda membranın üstüne ne gelir yazısında, duran su konusunu teras çatıda göllenme ve duran su başlığında anlattım.