Çatı Sözlüğü

Elinize gelen teklifte tanımadığınız kelimeler mi var? Çatı işinin kendine ait bir dili var ve o dil teklif kâğıdına olduğu gibi geçiyor.

Bu sayfa sitede geçen terimleri kısa kısa tanımlıyor. Aradığınız kelimeyi bulun, karşılığını okuyun. Ayrıntı isteyen terimlerde ilgili sayfaya bağlantı var.

Terim grupları

Taşıyıcıyla ilgili terimler16 terim
Örtü ve kaplama terimleri17 terim
Su yoluyla ilgili terimler12 terim
Yalıtım, nem ve birleşim terimleri12 terim
Çatı üstü ekipman terimleri5 terim
Ölçü, keşif ve güvenlik terimleri9 terim
Halk arasındaki adlarıyla10 terim

Taşıyıcıyla ilgili terimler

Alın tahtası: Saçak ucunda mertek uçlarını kapatan düşey tahta. Oluk askısı çoğu kez buraya bağlanır. Saçak ve alın tahtası
Aşık: Mahyaya paralel uzanan, mertekleri ya da örtüyü taşıyan yatay eleman. Makas ve aşık kurulumu
Çatı kesiti: Çatının en dıştaki örtüden en içteki tavana kadar hangi katmanlardan oluştuğunu gösteren dikey görünüm. Katmanların sırası bozulursa nem yer değiştirir. Çatının kesiti
Çıta: Kiremidin üstüne oturduğu ince ahşap eleman. Aralığı kiremidin boyuna göre kurulur. Ahşap mertek ve lata sistemi
Dilatasyon derzi: Bitişik yapı bloklarının birbirinden bağımsız hareket etmesi için bırakılan boşluk. Dilatasyon detayı
Emprenye: Ahşabın çürümeye ve böceğe karşı basınçla ya da daldırmayla ilaçlanması. Ahşap mertek ve lata sistemi
Kar yükü: Çatıda biriken karın taşıyıcıya bindirdiği ağırlık. Bölgeye, çatının eğimine ve karın ıslaklığına göre değişir. Çatıda kar yükü nedir
Karşı çıta: Kiremit altı örtüsünün üstüne eğim yönünde çakılan çıta. Örtü ile kiremit arasında hava boşluğu bırakır. Kiremit altı örtüsü nefes alır mı
Konstrüksiyon: Örtünün altındaki taşıyıcı iskeletin tamamı: makas, aşık, mertek ve bunların bağlantıları. Kesit ve konstrüksiyon
Makas: Çatının açıklığını tek parça hâlinde geçen üçgen taşıyıcı çerçeve. Makas ve aşık kurulumu
Mertek: Mahyadan saçağa uzanan eğimli taşıyıcı. Çıtalar buna çakılır. Çatının kesiti
Mesnet: Bir taşıyıcının yükünü duvara ya da kolona aktardığı oturma noktası. Çatıda taşıyıcı güçlendirme
OSB: Ahşap yongaların yönlendirilip preslenmesiyle üretilen levha. Kiremit altında kaplama tahtasının yerine kullanılabilir. Kiremit altında tahta mı, OSB mi
Rüzgâr emme: Rüzgârın çatı yüzeyi üstünden geçerken oluşturduğu yukarı çekme. Saçak ucunda ve mahya kenarında en yüksektir. Fırtına öncesi çatıda ne yapılabilir
Saçak: Çatının duvar hizasından dışarı taşan bölümü. Altındaki boşluk hava girişi olarak da çalışır. Saçak ve alın tahtası
Sehim: Yük altındaki bir kirişin ortadan aşağı doğru yaptığı esneme. Taşıyıcı güçlendirme

Örtü ve kaplama terimleri

APP: Bitümlü membrana karıştırılan plastik esaslı katkı. Sıcağa dayanımı yüksek, soğukta daha serttir. Membranda kalınlık ve gramaj
Arduvaz: İnce levhalar hâlinde yarılan doğal taş örtü. Ağırdır ve taşıyıcı kontrolü ister. Arduvaz ve doğal taş çatı
Asbestli eternit: İçinde asbest lifi bulunan çimentolu levha; eski çatılarda sık görülür. Sökümü için belgeli firma gerekir; hangi iznin arandığını belediyenin ilgili birimine sorun. Asbestli eterniti kim sökebilir
Bindirme payı: Üst üste gelen iki parçanın birbirini örttüğü mesafe. Eğim düştükçe bu pay büyür; membranda boyuna bindirme 8-10 cm bandındadır. Bindirme payı
Galvaniz: Sacın paslanmaya karşı çinkoyla kaplanması. Kesilen kenarda kaplama incelir, o yüzden kesim yeri ayrıca korunur. Dere sacı hangi malzemeden olmalı
Gramaj: Bir metrekare örtünün gram cinsinden ağırlığı; çatı membranlarında 180-250 g/m² bandında kalır. Örtünün dokusu hakkında fikir verir. Membran kalınlığı ve gramajı
Kenet: İki metal panelin kenarlarının kıvrılıp kilitlenmesiyle kurulan eksiz birleşim. Kenetli panel çatı
Kiremit altı örtüsü: Kiremidin altına serilen ikinci su hattı. Rüzgârla içeri giren suyu karşılar. Kiremit altı örtü uygulaması
Mahya: Çatı sırtında iki eğimin birleştiği hat ve o hattı kapatan parça. Mahya yenileme
Membran: Su yalıtımı için serilen rulo ya da sürülerek uygulanan kaplama. Bitümlü membran serimi
Patina: Bakır ve çinko yüzeyin havayla tepkimesinden doğan koruyucu tabaka. Bakır ve titanyum-çinko çatı
SBS: Membrana esneklik veren kauçuk esaslı katkı. Soğukta kırılmaya karşı dayanıklıdır. Bitümlü membran serimi
Shingle: Bitüm esaslı, ahşap zemine çivilenerek serilen levha örtü. Shingle serimi
Şalümo: Membranın alt yüzünü eriterek yapıştırmakta kullanılan alev üfleyen el aleti. Sıcakta çatı işi yapılır mı
Trapez sac: Yamuk kesitli olacak biçimde profillendirilmiş metal örtü. Trapez sac montajı
Yalıtımlı panel: İki metal yüzey arasına dolgu sıkıştırılmış hazır örtü paneli. Yalıtımlı panel çatı
Yosun: Nemli ve gölgede kalan yüzeyde tutunan yeşil katman. Suyu tuttuğu için yüzeyin kuruma süresini uzatır. Çatı yüzeyi temizliği ve yosun alma

Su yoluyla ilgili terimler

Damlalık: Saçak ucunda suyu oluğa bırakan kıvrık sac. Alın tahtasını ıslanmaktan korur. Eksiz oluk imalatı
Dere: İki çatı yüzeyinin birleştiği çukur hatta akan suyu toplayan kanal. Açık dere sacı imalatı
Eğim şapı: Teras yüzeyinde suyu süzgece yönlendirmek için verilen eğimli harç katmanı. Teras çatıda eğim şapı
Gizli dere: Parapet ya da örtü altında kalan, dışarıdan görülmeyen dere. Gizli dere yenileme
Harpuşta: Parapet duvarının üstünü kapatan ve suyu iki yana atan bitiş parçası. Parapet ve duvar dibi detayı
İniş borusu: Oluğun topladığı suyu yere ya da gidere indiren düşey boru. İniş borusu ve yağmur suyu çıkışı
Kar tutucu: Eğimli çatıda kar kütlesinin bir anda kaymasını engelleyen bariyer. Kar tutucu hattı
Oluk: Saçak boyunca uzanan ve suyu iniş borusuna taşıyan kanal. Eksiz oluk imalatı
Parapet: Teras çatının çevresini saran alçak duvar. Membran bu duvara çıkarılıp sabitlenir. Parapet ve duvar dibi detayı
Su yolu: Suyun çatı yüzeyinden başlayıp oluk, dere ve iniş borusundan geçerek zemine ulaşana kadar izlediği hat. Hattın bir yerindeki tıkanma kendini bir üst noktada gösterir. Su yolu
Süzgeç: Teras çatıda suyun tahliye noktası. Üstündeki ızgara yaprak ve çöpü tutar. Terasta göllenme
Taşma deliği: Süzgeç tıkandığında suyun parapetten dışarı çıkmasını sağlayan yedek açıklık. Terasta göllenme

Yalıtım, nem ve birleşim terimleri

Baskı çıtası: Membranın duvara çıkan ucunu mekanik olarak sıkıştıran metal profil. Baca dibi sızdırmazlık detayı
Buhar dengesi: Katmanların buhar geçirgenliğinin içeriden dışarıya doğru artması. Denge bozulursa nem katman arasında sıkışır. Çatı yalıtımında buhar dengesi
Buhar kesici: İçerideki nemin yalıtım katmanına geçmesini engelleyen zar. Sıcak tarafa konur. Isı yalıtım katmanı
Etek sacı: Baca ve duvar dibinde örtü ile düşey yüzey arasındaki birleşimi kapatan sac. Baca dibi sızdırmazlık detayı
Galvanik korozyon: Farklı iki metalin ıslak temasında birinin hızla yenmesi. Dere sacı hangi malzemeden olmalı
Havalandırma boşluğu: Örtü ile yalıtım arasında bırakılan, saçaktan girip mahyadan çıkan hava aralığı. Boşluk kesilirse nem çatı arasında kalır. Çatı arası yoğuşma ve havalandırma
Kılcal emme: Suyun dar aralıkta yerçekimine karşı yukarı çekilmesi. Bindirme payının belli bir ölçünün altına inmemesinin sebebi budur. Su yalıtımında bindirme payı
Mastik: Birleşim yerine tabancayla basılan elastik dolgu. Mekanik bağlantının yerini tutmaz, onu tamamlar. Çatıda hangi vida nereye
Nefes alan örtü: Suyu geçirmeyen, su buharını geçiren kiremit altı örtüsü. Kiremit altı örtüsü nefes alır mı
Su kırıcı: Duvara açılan kanala oturan üst kıvrım. Suyun sacın arkasına inmesini keser. Baca dibinde ıslaklık
Yalıtım levhası: Isı yalıtımında kullanılan sert levha; EPS, XPS ve taşyünü en sık görülenleri. Seçim katmanın nem ve yük durumuna göre yapılır. Çatıda ısı yalıtım katmanı
Yoğuşma: Nemli havanın soğuk yüzeyde damlaya dönüşmesi. Kaçakla karıştırılması sık rastlanan bir hatadır. Yoğuşma mı, kaçak mı

Çatı üstü ekipman terimleri

Baca şapkası: Baca ağzına oturan, yağmuru ve kuşu içeri sokmayan kapak. Bacanın çekişini bozmayacak biçimde seçilir. Baca şapkası ne işe yarar
Çatı penceresi: Çatı yüzeyine gömülü olarak açılan pencere. Su yalıtımı çevresindeki etek sacıyla kurulur. Çatı penceresi ve ışıklık
Güneş paneli ayağı: Paneli çatı yüzeyine sabitleyen taşıyıcı. Delik açılan her nokta ayrıca sızdırmaz hâle getirilir. Güneş paneli sonrası sızıntı
Işıklık: Çatıya gün ışığı almak için konan saydam eleman. Çevresi, örtünün kendi detayından ayrı bir birleşimle kapatılır. Çatı penceresi ve ışıklık
Paratoner: Yıldırımı yakalayıp topraklama hattına yönlendiren sistem. Ayakları ve iniş iletkeni örtüyü delen noktalar oluşturur. Paratoner çatıyı nasıl etkiler

Ölçü, keşif ve güvenlik terimleri

Ankraj: Bir parçanın yapının taşıyıcısına sabitlendiği bağlantı noktası. Çatı korkuluğu ve yaşam hattı
Eğim: Çatı yüzeyinin yataya göre yükselme oranı; yüzde ya da derece olarak yazılır ve ikisi aynı şey olmaz — yüzde 100 eğim tam 45 derecedir. Örtü seçimini ve bindirme payını doğrudan belirler. Çatı eğimi nasıl ölçülür
Fire payı: Kesim ve bindirme yüzünden kullanılamayan malzeme miktarı. Metraja eklenir. Çatıda hangi ölçüyü kim alır
İskele: Cephe boyunca kurulan geçici çalışma platformu. İskele gerekli mi
Keşif: İşin yerinde görülmesi, ölçülmesi ve fotoğrafla kayda geçirilmesi. Nasıl çalışırım
Metraj: İşin ölçüsünün yüzey, metre ve adet olarak dökülmesi. Teklifteki sayılar buradan çıkar. Çatıda hangi ölçüyü kim alır
Söküm ve bertaraf: Eski örtünün kaldırılması ve çıkan molozun kurallı biçimde uzaklaştırılması. Metrajda ayrı satır olarak görünür. Eski örtünün sökümü ve bertarafı
Termal kamera: Yüzey sıcaklık farkını görüntüye çeviren cihaz. Islak katman çevresinden farklı ısındığı için kaçak aramada kullanılır. Termal kamera ile kaçak tespiti
Yaşam hattı: Çatıda çalışanın emniyet kemerini bağladığı çelik halat hattı. Çatı korkuluğu ve yaşam hattı

Halk arasındaki adlarıyla

Çatı akıyor: Çoğu kez “tavandan su damlıyor” anlamında kullanılıyor. Damlamanın sağanakta mı başladığı, çiselemede de sürüp sürmediği kaynağı daraltır. Yağmurda damlıyor
Çatı aktarma: Kiremitlerin tek tek sökülüp altındaki çıta ve örtü görüldükten sonra yeniden dizilmesi. “Aktarma” sökmeyi de dizmeyi de kapsar; yeni kiremit alınıp alınmayacağı ayrı bir karardır. Kiremit değişimi ve yeniden dizim
Çatı bakımı: Kusur çıkmadan yapılan gözden geçirme: oluk ve dere açılır, mahya ve etek sacı yoklanır, kırık kiremit değişir. Onarımdan farkı, bir belirti beklemiyor olmasıdır. Mevsimlik çatı kontrolü
Çatı izolasyonu: Tek bir iş sanılıyor ama İKİ ayrı iştir: su yalıtımı suyu dışarıda tutar, ısı yalıtımı ısıyı içeride. Aynı kelimeyle anılmaları yüzünden sık karışıyor; teklifte hangisinin yazılı olduğuna bakın. Bitümlü membran serimi · Isı yalıtım katmanı
Çatı kaplaması: Suyu karşılayan en üst katmanın genel adı: kiremit, shingle, sac, membran. Altındaki örtü ve çıta bu adın içine girmez, ayrı katmandır. Örtü ve kaplama
Çatı tadilatı: Onarımdan büyük, komple yenilemeden küçük işler için kullanılıyor ve sınırı kişiye göre değişiyor. Bu yüzden teklif istenirken hangi katmanın elden geçeceğini yazmak gerekir. Onarım mı, yenileme mi
Çatı tamiri: Belirli bir kusurun yerinde kapatılması. Çatının tamamına dokunulmaz, kaynak bulunur ve çevresi açılır. Kapsamı keşifte bulunan kaynak belirler. Noktasal çatı onarımı
Kırma çatı, beşik çatı: Çatının biçimini anlatan adlar. Beşik iki yüzeyli, kırma dört yüzeylidir; yüzey sayısı dere ve mahya uzunluğunu, dolayısıyla metrajı değiştirir. Çatıda hangi ölçüyü kim alır
Metal kiremit: Kiremit biçiminde preslenmiş boyalı sac levha. Kiremit değil sac gibi davranır: genleşme payı, vida düzeni ve yoğuşma kuralları sacın kurallarıdır. Trapez sac montajı
Su kaçağı: Suyun örtüyü geçip yapıya girmesi. Kaçağın girdiği nokta ile göründüğü nokta aynı yer olmaz; su eğim boyunca yürür. Termal kamera ile kaçak tespiti

Teklifinizde hâlâ çözemediğiniz bir kelime varsa arayın. Kâğıdı birlikte okuyalım, hangi satır hangi işi anlatıyor söyleyeyim.