Bir çatı neyin üstünde duruyor? Örtü görünen yüzdür; yükü taşıyan kısım altındaki iskelettir.
Makas açıklığı, aşık kesiti ve mesnet detayı yanlış seçilirse çatı yıllar içinde oturur. Kiremit kayması ve mahya çatlağı çoğu kez bu oturmanın sonucudur.
İskeletteki sorunu hangi belirti haber verir?
Taşıyıcı kendini doğrudan göstermez; üstündeki örtü üzerinden konuşur.
- Kiremit kaymış ya da kırılmış — kayma tek tek yerlerde bitmeyip bir hat boyunca ilerliyorsa altındaki mertek oturmuş olabilir.
- Rüzgârda ses ve titreşim — ses ince ve metalik yerine derinden, tok geliyorsa bağlantı gevşemiştir.
- Çatı arasındaki kapak sürtmeye başladıysa ya da mahya hattı gözle bakıldığında içe çökmüşse iskelette hareket var.
Güçlendirme mi, iskelet yenileme mi?
Eşik tek sayıdadır: çürüme ya da oturma kaç elemanda görülüyor?
Tek mertekte yerel çürük varsa o eleman yanından eşlenir. Komşu iki mertek de aynı gün yoklanır, çünkü ıslanan yer genelde tek başına kalmaz.
Oturma açıklığın ortasında ve birden fazla makasta görülüyorsa yük düzeni bozulmuş demektir. Takviye bu durumda yalnız zaman kazandırır.
O noktada aşık kesiti, mesnet detayı ve mertek aralığı birlikte ele alınır. Üçünden yalnız birini değiştirmek yükü başka bir noktaya taşır.
Kararı geciktiren şey genelde erişimdir. İskelet işinde örtünün sökülmesi gerekir ve o yüzey aynı gün kapanmalıdır.
Ölçü ahşapta mertek aralığı, çelikte profil kesitidir. İkisi de keşifte metreyle alınır; gözle tahmin edilmez.
Taşıyıcıda neye bakılır?
Taşıyıcıyı okumak açıklıkla başlar. İki mesnet arasındaki mesafe, kesitin ne olacağını söyleyen ilk sayıdır.
Sonra yük gelir: örtünün kendi ağırlığı, kar ve rüzgâr. Çatıda kar yükü yazısı bu hesabın mantığını anlatıyor.
Mevcut bir çatıda iş çoğu kez güçlendirmeye çıkar; çatıda taşıyıcı güçlendirme sayfası neyin eklendiğini yazıyor.
Ahşapta mertek aralığı 60-90 cm bandında tutulur ve lata kesiti örtünün ağırlığına göre seçilir; çelikte profil ve bağlantı düzeni aynı soruyu cevaplar: yük nereden iniyor?
Ölçüyü kimin aldığını çatıda hangi ölçüyü kim alır yazısında ayrıca anlattım.
Konstrüksiyonda hangi ölçüler alınır?
Bu kümedeki her iş dört sayının üstüne kuruluyor. Dördü de keşifte metreyle alınıyor.
| Ölçü | Nerede alınır | Neyi belirler |
|---|---|---|
| Açıklık | İki mesnet ekseni arası | Makas tipi ve profil kesiti |
| Mertek aralığı 60-90 cm | Çatı arasında iki mertek ekseni arası | Lata kesiti ve örtü seçimi |
| Mertek kesiti 5/10 – 8/16 cm | Merteğin ucundan, en dar yerinden | Açıklık ortasında ne kadar sarkacağı |
| Eğim | Bir metrelik su terazisinde yükseklik farkı | Üstüne hangi örtünün gelebileceği |
Dört sayıdan biri eksik kalırsa kesit hesabı tahmine dönüşür. Tahminle seçilen profil sahada ya fazla gelir ya da yetmez.
Konstrüksiyon işi keşifte ölçüyle başlar: açıklık, eğim, mevcut duvar durumu. Ölçüler alınmadan kesit konuşulmaz.