Binanızda dilatasyon derzi var mı? Bitişik iki blok arasındaki o boşluk, depremde ve ısı değişiminde hayat kurtarır.
Dilatasyon, yapının birbirinden bağımsız hareket etmesi için bırakılan boşluktur. Zeminden çatıya kadar kesintisiz devam eder ve çatıda da kapatılması gerekir.
Derz neden var?
Uzun binalar ısındıkça uzar, soğudukça kısalır. Bu hareket engellenirse beton çatlar. Bırakılan boşluk çoğu yapıda 3-5 cm bandındadır ve bina yükseldikçe açılır.
Deprem sırasında bitişik bloklar farklı salınır. Aralarında boşluk yoksa birbirlerine çarpar ve ikisi de zarar görür.
Bu yüzden derz bir kusur sayılmaz; yapının çalışmasına izin veren bir çözümdür.
Çatıda derz nasıl kapatılır?
Derzin üstüne, iki tarafa da sabitlenmeyen esnek bir kapak gelir. Kapağın işi suyu geçirmemek ve hareketi engellememektir.
Metal kapak kullanılıyorsa bir kenarı sabit, diğer kenarı serbest bırakılır; böylece bloklar birbirinden bağımsız hareket edebilir. Kapak, derzin iki yanına 15-20 cm taşacak genişlikte bükülür.
Membranlı çatıda derz üzerine genleşmeye izin veren bir kıvrım bırakılır. Düz serilen membran ilk harekette yırtılır.
Kapak altında ayrıca bir su tahliye kanalı bulunur; içeri geçen az miktardaki su oradan dışarı alınır.
En sık yapılan üç hata
- Derzi harçla ya da köpükle doldurmak: dolgu hareketi engeller ve ilk ısınmada çatlar.
- Kapağı iki taraftan birden vidalamak: kapak bu durumda hareketi taşımak zorunda kalır ve yırtılır.
- Derzi yalnız çatıda kapatıp parapette açık bırakmak: su o açıklıktan derzin içine iner ve alt katlarda görünür. Yalıtım parapette en az 20 cm yukarı taşınır.
Derz kaçağı nasıl anlaşılır?
Leke tavanın ortasında değil de iki blok sınırının hizasında çıkar. Bu konum güçlü bir işarettir.
Kaçak çoğu kez ilk sağanakta görünmez; uzun süren yağışta ortaya çıkar, çünkü su derz boşluğunda birikerek ilerler.
Alt katlarda aynı hizada birden çok dairede leke varsa dilatasyon ilk bakılacak yerdir.
Onarım kapsamı nasıl belirlenir?
Önce derzin çatıdaki hattı boydan boya açılır ve mevcut kapağın durumu görülür.
Kapak sağlamsa yalnız sabitleme ve kenar detayı düzeltilir. Kapak deforme olduysa hat yeniden kurulur.
Parapet ve cephe birleşimi de aynı işin parçasıdır; yalnız çatı yüzeyini ele almak sorunu yarım bırakır.
Derz hattını çatıda ve parapette fotoğraflayın; lekenin binanın neresinde olduğunu da yazın. Kaynağın dilatasyon olup olmadığını bu iki bilgi büyük ölçüde gösterir. Derz kapağının nasıl kurulduğu çatıda dilatasyon detayı sayfasında yazılı.