Yalıtım levhası seçilirken çoğu kez tek ölçü konuşuluyor: kalınlık. Kalınlık ısı kaybını belirliyor, ama levhanın yerinde kalıp kalmayacağını belirlemiyor.
Üç levha ailesi var ve üçü nem ile basınç karşısında bambaşka davranıyor. Seçimi yapan şey kesitin kendisi.
Üç levha yan yana
Aşağıdaki tablo üç aileyi sahada ayıran üç ölçüyü yan yana koyuyor.
Rakamlar ürün gruplarının alışıldık aralıkları; bağlayıcı olan levhanın kendi künyesi.
| Levha | Nem karşısında | Basınç dayanımı | Tipik yeri |
|---|---|---|---|
| XPS | Su emmesi çok düşük, ıslanınca kurur | 200-300 kPa | Teras, ters çatı, şap altı |
| EPS | Nem alır, havalanırsa verir | 60-150 kPa | Eğimli çatı, şap altı, cephe |
| Taşyünü | Buharı geçirir, su damlasını tutmaz | Lamelde 30-80 kPa | Mertek arası, panel dolgusu |
Su emme davranışı neden belirleyici
Islanan bir yalıtım levhası ısı tutma işini bırakır.
Su, gözeneklerdeki durgun havanın yerini alır ve ısıyı hızla iletir.
XPS kapalı gözenekli olduğu için suyu içine almaz.
EPS boncuklarının arasındaki boşluklar suyu alır, ama kuruyabilir.
Taşyünü su damlasını itiyor, buharı ise geçiriyor.
Sürekli ıslak kalma ihtimali olan yerde bu üç davranış kararı tek başına verir.
Basınç dayanımı nerede aranır
Levhanın üstüne bir yük binecekse kPa değeri konuşulur.
Teras çatıda üstte şap, çakıl ya da karo bulunur.
Yürünen bir terasta levha hem statik hem hareketli yük taşır.
Dayanımı düşük levha ezildiğinde kalınlığını kaybeder ve yalıtım o noktada biter.
Ezilme yerel olur, yüzeyde ise geniş bir çökme olarak görünür.
Mertek arasına yerleşen levhada ise basınç dayanımı aranmıyor.
Mertek arasına hangisi girer
Mertek arası havalanan bir hacim olduğu için buhar geçirgenliği önem kazanır.
Taşyünü bu boşlukta sıkıştırılarak yerleştirilir ve kendi kendini tutar.
Kalınlık 5-12 cm arasında seçilir ve mertek yüksekliğiyle sınırlanır.
Mertek yüksekliği yetmezse üstüne ikinci bir kat çakılır.
Levhanın mertekle arasında boşluk kalırsa ısı o kanaldan kaçar.
Kapalı gözenekli levhayı buraya koymak buharın hapsolmasına yol açıyor.
Ters çatıda seçenek neden daralır
Ters çatıda yalıtım su yalıtımının üstüne gelir.
Yani levha doğrudan yağmurla ve donla temas eder.
Bu kesitte su emen bir levha bir kış içinde işlevini kaybeder.
XPS bu yüzden ters çatıda alışılmış seçim hâline geldi.
Üstüne konan çakıl katmanı levhayı rüzgâr emişine karşı da tutar.
Çakıl yerine karo kullanılacaksa taşıyıcı ayaklar levhaya değil zemine oturur.
Levha seçilirken atlanan üç şey
Kesit doğru kurulmuşsa bile şu üçü sık atlanıyor:
- Ek yeri düzeni: levhalar şaşırtmalı dizilmezse ek yerleri üst üste gelir ve soğuk köprü olur.
- Kenar geometrisi: düz kenarlı levha yerine lambalı kenar ek boşluğunu kapatır.
- Kesim: levha yerinde bıçakla kesilir, kırılarak değil. Kırık kenar tam oturmaz.
Bu üçü kalınlıktan bağımsız ve hiçbiri künyede yazmıyor.
Çatınızın kesitini kısaca yazın ve yalıtımın geleceği yüzeyi fotoğraflayın, hangi ailenin oturduğunu söyleyeyim. Katmanın kendisi ısı yalıtım katmanı sayfasında; püskürtme karşılaştırması poliüretan püskürtme mi, levha yalıtım mı yazısında, buhar tarafı çatı yalıtımında buhar dengesi yazısında.