Oluğunuz sağanakta taşıyor mu? Kesiti o çatı yüzeyine yetmiyor ya da iniş borusu sayısı az olabilir.
Oluk genişliği alışkanlıkla seçilen bir sayı değildir; üç bilgi bir araya gelince ortaya çıkar.
Oluğa kaç metrekare su iniyor?
Kesit üç bilginin kesiştiği yerde çıkar:
- Oluğa akan çatı yüzeyinin izdüşüm alanı, metrekare olarak.
- Kısa süreli yağış yoğunluğu, yani on dakikada ne kadar su düştüğü.
- O hatta bağlı iniş borusunun sayısı ve çapı.
Hesabın ilk adımı, oluğun topladığı çatı yüzeyini bulmaktır.
Eğimli çatıda hesaba giren, yüzeyin yere düşen izdüşümüdür; eğik uzunluk kullanılmaz. Eğimin kendisi ayrı bir etkiyle, rüzgârla sürüklenen yağmur payı olarak devreye girer.
Tek yöne akan geniş bir sundurma, iki yana akan bir çatıdan daha fazla su yükler.
Bir cephe boyunca tek oluk varsa yükün tamamı o hatta toplanır.
Bu yüzden önce hangi yüzeyin nereye aktığı kâğıt üzerinde çizilir.
Sağanağın şiddeti hesabı nasıl değiştirir?
Aynı miktardaki yağış farklı sürelerde düşebilir ve sonuç tamamen değişir.
Gün boyu süren ince bir yağmur dar bir oluğa da sığar.
On dakikada boşalan bir sağanak ise aynı oluğu kenarından aşırır.
Hesap uzun süreli ortalamaya göre kurulmaz; kısa süreli yağış yoğunluğu esas alınır.
İstanbul ve Kocaeli çatılarında yaz sonu sağanakları bu yüzden belirleyici olur.
İniş borusu sayısı genişlikten önce gelir
Oluk bir depo değildir; suyu iniş borusuna taşıyan bir kanaldır.
Su boruya ulaşana kadar oluk içinde yol alır ve yol uzadıkça seviye yükselir.
Boru sayısı azsa en uzak noktada su kenar yüksekliğine dayanır.
İki boru arasındaki mesafe kısaldıkça daha dar bir kesit yeterli olabilir.
Tek boruya bağlanmış uzun bir hatta ise kesiti büyütmekten başka yol kalmaz.
Yarım yuvarlak ve kutu oluk kesiti
Yarım yuvarlak oluk, aynı genişlikteki kutu oluktan daha az su taşır.
Kutu kesitte yan duvarlar dik olduğu için derinlik sonuna kadar kullanılır.
Konut çatılarında 12-15 cm genişlik yaygındır ve pek çok saçak için yeterlidir.
Geniş yüzeyli sanayi yapılarında 20 cm ve üzeri kesitler tercih edilir.
İniş borusu çapı da buna göre büyür; 100 mm yerine 120 mm seçilir.
Dar oluk sağanakta neden yetişemez?
Su, oluğun kenar yüksekliğine ulaştığında dışarı aşar ve duvar dibine iner.
Aşan su zamanla temel çevresini besler, cephede ve bodrumda iz bırakır.
Dar bir oluk ayrıca yaprak ve kumla çok daha çabuk dolar.
Askılar her metrede 3-5 mm inecek biçimde ayarlanmazsa su bir noktada göllenir ve kesit büsbütün daralır.
Bu yüzden oluk yenilemesinde genişlik, eğim ve boru sayısı birlikte ele alınır.
Oluğun ve saçak hattının fotoğrafını, bir de cephe uzunluğunu gönderin. Mevcut kesitin çatıya yetip yetmediğini birlikte hesaplayalım. Oluk taşması sayfasında belirtiler sıralı.