Çatınızda gri, dalgalı ve kırılgan levhalar mı var? Bu levhalar eternit olabilir ve eskiyse asbest içerebilir.
Asbest, yıllarca çimentoya karıştırılarak levha üretiminde kullanıldı. Sağlam ve bütün hâldeyken tehlike oluşturmaz; kırıldığında ve toz saçtığında solunum yoluyla alınır.
Levhanın asbestli olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Gözle kesin ayrım yapılamaz. Asbestli ve asbestsiz çimento levhalar birbirine çok benzer.
Kesin bilgi numune analiziyle elde edilir; küçük bir parça akredite bir laboratuvara gönderilir.
Levhanın üretim tarihi bir ipucu verir. Eski üretim levhalarda asbest kullanımı yaygındı.
Numune alırken bile toz kaldırmamak gerekir; parça ıslatılarak ve kırılmadan alınır.
Söküm kimin işi?
Asbest sökümü, bu konuda eğitim almış ve yetki belgesi bulunan ekiplerin işidir. Sıradan bir söküm ekibi bu işi yapamaz.
Çalışma alanı izole edilir, solunum koruması olarak P3 sınıfı filtreli maske ve tek kullanımlık tulum kullanılır, levhalar kırılmadan bütün hâlde indirilir.
Sökülen malzeme 0,2 mm kalınlığındaki polietilen torbaya çift kat olarak alınır, ağzı kapatılır ve lisanslı tesise teslim edilir; normal molozla birlikte atılamaz.
Ben bu işi yetkili bir ekiple planlarım ve yeni çatının kurulumunu söküm tamamlandıktan sonra üstlenirim.
Kırmadan indirmek neden şart?
Asbest lifleri ancak malzeme kırıldığında ya da kesildiğinde havaya karışır.
Bu yüzden levhalar makasla kesilmez, matkapla delinmez ve çekiçle kırılmaz. Yüzey düşük basınçlı su ile ıslatılarak toz bağlanır.
Vidalar sökülür, levha bütün hâlinde alınır ve dik konumda taşınır.
Bina içindeki hava akışı da kesilir; kapı ve bacalar geçici olarak kapatılır.
Söküm sonrası çatıda ne yapılır?
Levhalar indikten sonra taşıyıcı iskelet açığa çıkar ve durumu görülür.
Eski eternit çatılarda aşık aralığı yeni örtüye uymayabilir; bu aşamada taşıyıcı düzeni yeniden kurulur.
Yeni örtü olarak trapez sac, yalıtımlı panel ya da kiremit seçilebilir. Trapez sacda 0,50-0,70 mm kalınlık ile aşık aralığı birlikte belirlenir; seçim yapının kullanımına göre yapılır.
Ne zaman acele etmek gerekir?
- Levhalar kırılmış, kenarları ufalanıyor ya da üstünde yürünmüşse: risk artar, alan kullanıma kapatılır.
- Fırtınada parça kopmuşsa: parçalar yerinde bırakılmaz, toplama işi koruma donanımıyla yapılır.
- Levhalar sağlam ve bütün duruyorsa: acele bir söküm zorunlu olmayabilir, karar yapının kullanımına ve levhaların durumuna bakılarak verilir.
Levhaların yakın ve uzak fotoğrafını gönderin. Önce numune analizi mi yoksa doğrudan söküm planı mı gerektiğini konuşalım; yetkili ekip ve yeni çatı kurulumunu birlikte planlarız. Sökümün nasıl yürüdüğünü asbestli eternit sökümü sayfasına yazdım.