Çatınızda ilk bozulan yer neresi oldu? Büyük olasılıkla sırt hattı, yani mahya.
Mahya iki eğimin buluştuğu yerdir. Rüzgâr burayı üstten emer, güneş burayı en uzun süre görür, harç da burada en çok genleşir.
Rüzgâr çatıyı iter mi, çeker mi?
Yaygın beklenti rüzgârın çatıyı ittiği yönündedir. Gerçekte rüzgâr yüzey üzerinden geçerken basıncı düşürür ve yukarı doğru bir emiş üretir. Uçak kanadının kaldırma kuvvetiyle aynı fizik çatıda da çalışır.
Emiş en çok sırtta ve kenarlarda yoğunlaşır. Bu yüzden hasar çoğu kez mahyadan ve saçak kenarından başlar.
Bağlantısız duran bir mahya parçası, ağırlığından bağımsız olarak bu emişle kalkabilir.
Harç neden çatlar?
Çimento harcı ile kiremit farklı hızda genleşir. Yaz gününde ikisi arasındaki fark milimetrelerle ölçülür.
Bu fark her gün tekrarlanır. Harç esnek olmadığı için önce saç teli kalınlığında çatlar, sonra çatlak büyür.
Çatlağa giren su kışın donunca hacmi artar ve harcı içeriden parçalar. İki üç kış sonunda parça yerinden oynar.
Kuru sistem bu döngüyü nasıl kırıyor?
Kuru mahyada bağlantı harçla yapılmaz. Her parça ayrı bir kelepçeyle sırt latasına tutturulur ve genleşme farkı bağlantıyı zorlamaz.
Altına serilen havalandırma bandı suyu geçirmez ama havayı geçirir; metre başına 50 cm² dolayında serbest kesit bırakır ve sırt hattı böylece nefes alır.
Bu çözüm bakım ihtiyacını azaltır. Harçlı sistemde ise birkaç yılda bir çatlak kontrolü gerekir.
Mahyayı ne zaman kontrol etmeli?
- Kuvvetli rüzgârdan sonra: sırt hattına uzaktan bakmak yeterlidir, oynayan parça hizadan çıkar ve gözle görülür.
- Yerde harç parçası bulduğunuzda: harç dökülmeye başlamışsa bağlantı zayıflamıştır.
- Parçaların arası açıldığında: mahya kiremitleri birbirine 8-10 cm binerek dizilir, açılan derz bu bindirmenin kaybolduğunu gösterir.
- Sırt hattında ot ya da yosun görünüyorsa: orada nem tutuluyor demektir.
Sırt hattı çatı arasının nefes borusudur
Isınan hava yükselir ve çatı arasının en üst noktasında toplanır. O nokta sırt hattıdır.
Hava buradan çıkamazsa nem soğuk yüzeylerde yoğuşur ve ahşabı yorar.
Kuru mahya bandı suyu geçirmeden havayı geçirerek bu çıkışı açık tutar.
Saçakta giriş, mahyada çıkış: çatı arasının hava dolaşımı bu iki uç arasında kurulur ve biri kapanırsa diğeri tek başına çalışmaz.
Sırt hattınızı yandan fotoğraflayıp gönderin. Harçlı mı kuru sistem mi olduğunu ve bağlantının durumunu oradan söyleyebilirim. Mahya yenileme sayfasında işin kapsamı yazılı.