Kar yağdığı gece telefon çalar ve hep aynı soru sorulur: çıkıp atalım mı?
Cevabım çatının eğimine ve karın cinsine bağlı. Ama işin çoğunda yapılacak şey beklemek oluyor.
Kar eğimli yüzeyde nasıl durur?
Kar yüzeye düştüğü anda bir kütle hâline gelmez; katman katman oturur.
Taze kar metreküpte 70-100 kg gelirken, ıslanıp sıkışan kar 300-400 kg’a çıkar.
Alttaki katman örtüye yapışır, üstteki katman onun üstünde kayar.
Örtü yüzeyi pürüzsüzse kayma erken başlar, kiremitte geç.
Güneş gören yamaçta alt yüzey ıslanır ve kütle bütün hâlde harekete geçer.
Kuzey yamacında aynı kar günlerce yerinde durur.
Yani aynı çatının iki yamacı aynı gün farklı davranır.
Kar tutucu neyi yavaşlatır?
Hattın amacı karı çatıda tutmak olmuyor; inişi parça parça olsun diye kuruluyor.
Bütün hâlde kayan kütle oluğu söker ve aşağıdakine çarpar.
Hat saçak ucunun 30-40 cm üstüne, mertek hizasına bağlanır ve kütleyi böler; kar aynı yerden ama küçük parçalar hâlinde iner.
Bu yüzden hattın üstünde kar birikmiş görmek bir arıza belirtisi sayılmaz.
Birikme uzarsa taşıyıcının o yükü taşıdığını bilmek gerekir.
Hattın kendisi zorlanıyorsa bunu kıştan sonra eğiminden anlarsınız.
Küreğe el atınca ne oluyor?
Kürek ucu kiremidin alt kenarına takılır ve parçayı yerinden oynatır.
Oynayan kiremidin altındaki örtü kar kalktığında açıkta kalır.
Shingle yüzeyinde kürek granülü sıyırır ve o şeridi yaşlandırır.
Membranda metal uçlu aletin bıraktığı çizik su yolu hâline gelir.
Donmuş kar zaten kürekle değil ancak kırılarak alınır.
Kırarak alınan kar, altındaki örtüyü de kırar.
Neden çatıya çıkılmıyor?
Karla örtülü yüzeyde nereye bastığınızı göremezsiniz.
Kar altında donmuş ince bir buz tabakası varsa ayak tutmaz.
Oluk hattı ve saçak kenarı karın altında kaybolur; kenar belirsizleşir.
Tutunma noktası olmayan bir çatıda kış günü çalışmak yapılmaz.
Bu işin donanımı varsa bile hava koşulu uygun olmalı.
Karı aldırmak için birini çatıya göndermek, riski taşımaktan başka bir şey yapmaz.
Süzgeci sıcak suyla açmak neden olmaz?
Teras çatıda tıkanan süzgece kaynar su dökmek ilk akla gelen çözüm.
Sıcak su tıkanan buzu açar, ama aşağı inip borunun soğuk bölümünde yeniden donar.
Tıkanma bu kez görünmeyen bir yerde, boru içinde oluşur.
Membran yüzeyine dökülen sıcak su ani ısı farkı yaratır.
Süzgeç çevresi kışın açılmaz; su seviyesi düşene kadar taşma deliği iş görür.
Taşma deliği yoksa bu bahardaki ilk işin o olduğunu not edin.
Ne zaman gerçekten aranır?
Üç durumda beklemek doğru olmuyor:
- Tavanda sarkma, kapı sıkışması ya da sürekli çatırdama sesi varsa.
- Yağmur karın üstüne yağdıysa: kar suyu emer ve yük birkaç saatte katlanır.
- Kar tek yamaçta yığılmışsa: yük dengesiz binmiş demektir.
Bu üç halde kar değil taşıyıcı konuşulur, o da yerden bakılarak başlar.
Kalanı için kar kendi zamanında iner ve kimseyi çatıya çıkarmaz.
Çatınızda kar yığılıyorsa yandan bir kare çekip gönderin, yükün nereye bindiğini söyleyeyim. Yükün taşıyıcı tarafı çatıda kar yükü nedir yazısında; hattın kurulumu kar tutucu hattı sayfasında anlatılıyor.