Emprenyeli kereste denince akla tek bir ürün geliyor. Gerçekte emprenye, ahşabın hangi ortamda duracağına göre değişen bir işlem.
Yanlış sınıfta emprenyeli kereste kullanmak, hiç kullanmamaktan farklı bir sorun üretir: koruma var sanılır, oysa o ortama yetmez.
Kullanım sınıfı neye göre belirlenir
Sınıflar ahşabın suyla ve toprakla ilişkisine bakıyor:
- Birinci sınıf: kapalı, kuru hacim. Islanma ihtimali yok. İç mekân ahşabı.
- İkinci sınıf: kapalı ama ara sıra nemlenen. Havalandırmalı çatı arası bu grupta.
- Üçüncü sınıf: dış hava, toprakla temas yok. Saçak, pergola, dış cephe kaplaması.
- Dördüncü sınıf: toprak ya da suyla sürekli temas. Direk, bahçe yapıları.
Çatı işinde en sık ikinci ve üçüncü sınıf konuşuluyor.
Basınçlı emprenye ile fırça farkı
Basınçlı emprenye kapalı bir kazanda vakum ve basınçla yapılır.
Koruyucu madde ahşabın diri odun bölümüne kadar giriyor.
Fırçayla ya da daldırarak yapılan işlemde derinlik 2-5 mm civarında kalır.
Yüzeydeki bu ince katman çizildiğinde ya da kesildiğinde işlevini kaybeder.
Sahada boyanan kereste emprenyeli sayılmaz; yüzey koruması sayılır.
Aradaki farkı kesitten anlarsınız: basınçlı üründe renk içeri doğru devam eder.
Kesilen uç neden yeniden işlenir
Basınçlı emprenyede bile koruma ahşabın öz odununa tam işlemez.
Kereste boyuna kesildiğinde işlenmemiş öz yüzeye çıkar.
Açılan bu yüzey nem alır ve çürüme oradan başlar.
Bu yüzden her kesim ve her delik ayrı bir fırça işi gerektiriyor.
Uç koruyucusu kesildikten hemen sonra, kereste kurumadan sürülür.
Merteklerin duvara oturduğu uç bölümü bu işi en çok isteyen yer.
Kereste nemi emprenyeden önce gelir
Islak kereste emprenyeyi içine almaz; su zaten gözenekleri doldurmuştur.
Çatıda kullanılacak kerestenin nemi %18-20 aralığına inmiş olmalı.
Yüksek nemli kereste çakıldıktan sonra kurur ve boyut değiştirir.
Çatı kerestesi 5×10 cm ile 10×20 cm arasında kesitlerle geliyor; kesit büyüdükçe kuruma yavaşlıyor.
Boyut değişimi lataları oynatır ve çivileri gevşetir.
Kiremit dizilmiş bir çatıda bu hareket yüzeyde dalgalanma olarak görünür.
Nem ölçer bu ölçüyü sahada birkaç saniyede veriyor.
Yeşil renk neyi gösterir, neyi göstermez
Emprenyeli keresteye genelde yeşilimsi bir renk hâkimdir.
Renk, kullanılan bakır bileşiğinin kendi rengidir.
Ama renk ne derinliği ne de sınıfı gösterir.
Boyayla yeşile çalınmış bir kereste de aynı görünür.
Sınıf bilgisi paketteki etikette ya da irsaliyede yazar.
Etiketsiz gelen kereste için satıcıdan belge istemek gerekiyor.
Emprenyenin yetmediği yer
Emprenye çürümeyi ve böceği geciktirir, suyu uzak tutmaz.
Sürekli ıslanan bir ahşap, sınıfı doğru olsa bile ömrünü kısaltır.
Çözüm kesitte aranıyor: su o ahşaba hiç ulaşmamalı.
Saçak ucunda damlalık, dere kenarında sac, duvar dibinde nefes boşluğu bunun için var.
Islak kalan bir merteği emprenyeli yenisiyle değiştirmek aynı yere aynı sorunu kurar.
Önce suyun yolunu kesiyorum, sonra ahşabı yeniliyorum.
Kerestenin etiketini ve merteğin duvara oturduğu ucu fotoğraflayıp gönderin, sınıfın yerine uyup uymadığını söyleyeyim. İskeletin kurulumu ahşap mertek ve lata sistemi sayfasında; zemin tartışması kiremit altında tahta mı, OSB mi yazısında, çürümüş taşıyıcı için taşıyıcı güçlendirme sayfasına bakın.