Çatıdan kuş sesi geliyor, saçağın altı beyaz beyaz lekelenmiş.
Kuş çatıya süs olsun diye gelmiyor. Kuru, rüzgâr almayan ve kimsenin girmediği bir boşluk arıyor; çatı arası bu tarifin tamamına uyuyor.
Bu sayfa izden giriş deliğine gider. İçeride kurulmuş bir yuva ile oluğa düşmüş birkaç dal aynı aciliyeti taşımıyor.
Kuş izi bugün mü bakılmalı?
- Şimdi arayınçatı arasından tırmalama ve kanat sesi geliyor, yuva içeride kurulmuş.
- Bu hafta bakılabilirsaçak altında dışkı birikmiş ve giriş deliği yerden seçiliyor.
- Yağış öncesi yeteroluk içinde tüy ve kuru dal var, çatı arasında hiç ses yok.
Yapmayın
Yuvayı kendi başınıza sökmeyin. İçinde yavru varsa sökümün mevsimi ve biçimi mevzuata bağlı; yerel doğa koruma şubesine ya da belediyenin veteriner işleri birimine sorun.
Giriş deliğini poliüretan köpükle kapatmayın. Köpük havalandırma boşluğunu da kapatır ve çatı arası yoğuşmaya başlar; kuş ise yanındaki kiremidi kaldırıp kendine yeni bir yol açar.
Saçağa zehirli yem ya da naftalin koymayın. Yemi yiyen hayvan çatı arasında ölür, koku uzun süre gitmez ve iş o zaman temizliğe döner.
Kuş izi için yapabilecekleriniz
- Dışkının yere düştüğü noktayı işaretleyin. Giriş deliği çoğu kez o noktanın tam üstünde, saçak hizasında çıkıyor.
- Sabah ilk saatte ve akşamüstü onar dakika saçağı izleyin; kuşun girip çıktığı delik ancak o saatlerde görünür hâle geliyor.
- Oluğun içini karşı binadan ya da telefonu saçak hizasına uzatarak fotoğraflayın; yuva malzemesi ilk orada birikir.
Giriş deliği hangi boşlukta açılır?
Giriş noktaları sayılıdır ve hepsi çatının kendi boşluklarıdır:
- Saçak havalandırma boşluğu: alın tahtası ile örtü arasında 2-3 cm açıklık bırakılır, serçe bu açıklıktan rahatça geçer.
- Alt sıra kiremidin altı: ilk sıra kapatılmamışsa kiremidin dalgası 4-5 cm yüksekliğinde hazır bir tünel bırakır.
- Mahya ucu: sırt kapağı takılmamış hatta iki uç açık kalır ve güvercin doğrudan içeri yürür.
- Baca ve aspiratör ağzı: şapkası olmayan baca yuva için hazır bir kanaldır.
- Oluk arkası: oluk duvardan ayrılmışsa arada kalan boşluk hem yuva hem su yolu oluyor.
Kapanacak yer bu listeden seçilir. Kapatma işi de havalandırmayı kesmeden yapılır.
Hangi iz hangi hayvanı anlatır?
Yerde ya da oluk dibinde bulduğunuz şey ihtimali daraltıyor:
| Bulduğunuz iz | Olası hayvan | Bakılacak yer |
|---|---|---|
| Kuru ot ve ince dal yumağı | Güvercin | Mahya ucu, baca ağzı |
| Saman, tüy ve küçük yaprak | Serçe | Saçak boşluğu, alt sıra kiremit altı |
| İri dal, tel ve plastik parça | Karga | Baca şapkası üstü, çatı düzlüğü |
| Kemirilmiş ahşap, küçük koyu taneler | Kemirgen | Mertek kenarı, yalıtım levhası arası |
| Çamurdan küçük boru ağızları | Yaban arısı | Saçak altı, alın tahtası arkası |
Bu tablo bir teşhis vermiyor; nereye bakacağımı daraltıyor.
Dışkı ve yuva malzemesi çatıya ne yapar?
Kuş dışkısı asidiktir. Sac oluğun ve saçak damlalığının boya katmanını yer, altındaki galvaniz koruma incelir ve pas o noktadan başlar.
Yuva malzemesi kuru ottur ve suyu emer. Oluğun içinde ıslak bir tıkaç hâline gelir, su askıların arasından taşar. Hattın nasıl açıldığını oluk ve dere temizliği sayfasında yazdım.
Baca ağzına kurulan yuva çekişi daraltır. Baca kullanılıyorsa bu bir ısınma sorunu olmaktan çıkar; bacayı yetkili servise kontrol ettirin, ben çatı tarafındaki açıklığı kapatırım.
Kuş izinin fotoğrafında neye bakıyorum
- Saçağın tamamı karşı kaldırımdan: dışkının hangi hizada yoğunlaştığı ancak uzaktan görünüyor.
- Alın tahtası ile örtü arasındaki boşluğun yakın karesi; açıklığın kaç santim olduğunu oradan ölçüyorum.
- Oluğun içi ve mahya uçları; yuva malzemesinin nereden düştüğünü bu iki kare söylüyor.
Saçak ve oluk karelerini gönderin; girişin hangi boşluktan açıldığını söyleyeyim. Kapatma havalandırmayı kesmeden yapılır ve yöntemi kuş önleme ve file sistemi sayfasında yazılı. Kuşun neden o çatıyı seçtiğini çatıda kuş sorunu nasıl çözülür yazısında anlattım.