Kiremidin altında ne var? Örtüyü taşıyan zemin mertek, karşı lata ve latadan oluşur.
Mertek eğim boyunca iner, karşı lata onun üstüne çakılır, lata yatay geçer. Kiremit bu son sıraya oturur.
Ne zaman gerekmez?
Mertekler sağlam ve aralık örtüye uygunsa sistem yenilenmez; yalnız latalar değişir.
Tek bir lata çürümüşse o bölge açılır ve parça yerinde yenilenir.
Mertek aralığı örtüye uymuyorsa, latalar yaygın çürükse ya da karşı lata hiç yoksa zemin baştan kurulur.
Mertek aralığını ne belirler?
Aralık, örtünün ağırlığına ve mertek kesitine göre çıkar ve pek çok çatıda 60-90 cm bandında kalır.
Kiremit örtüsü metrekarede 40-50 kg yük getirir ve kar bu yükün üstüne biner.
Ağır örtüde aralık daraltılır ya da kesit büyütülür, çünkü 8/10 mertek ile 10/12 mertek aynı açıklığı taşımaz.
Ölçü keşifte alınır; mevcut merteklerin kesiti ve arasındaki mesafe metreyle okunur.
Karşı lata neden var?
Karşı lata, mertek üstüne eğim yönünde çakılan ince çıtadır.
Görevi örtü ile lata arasında hava boşluğu açmaktır; kiremit altına giren su bu boşluktan saçağa iner.
Boşluk olmadan örtü ıslak kalır ve lata kısa sürede çürür.
30/50 kesit yaygın kullanılır. Kalın örtüde daha yüksek kesit seçilir.
Emprenye ve kereste nemi
Çatıya giren kereste fırın kurusu olmalıdır, çünkü yaş kereste kuruyunca burulur ve çiviyi bırakır. Sahaya inen kerestede şunlara bakılır:
- Nem oranı: %18’in altı aranır, ölçü nem ölçerle kesitin ortasından alınır.
- Kesit: mertekte 8/10 ya da 10/12, karşı latada 30/50 ölçüsü.
- Budak ve çatlak: kesit boyunca uzanan çatlak taşıyan eleman kullanılmaz.
- Kesilen uçlar: kesimden hemen sonra uçlara koruyucu sürülür.
Emprenye keresteyi böceğe ve mantara karşı korur; basınçlı emprenye, fırçayla sürülen uygulamadan uzun ömürlüdür.
Lata aralığı ve çivileme
Lata aralığı kiremidin görünen boyuna göre kurulur; Marsilya tipi kiremitte 31-34 cm bandında kalır ve saçaktan mahyaya eşit bölünür.
Her lata en az iki noktadan çivilenir, tek çivi latanın dönmesine izin verir.
Galvaniz ya da paslanmaz çivi kullanılır; kaplamasız çivi nemle paslanır ve tutuşunu yitirir.
Çatı arasından merteklerin fotoğrafını çekin, aralarını metreyle ölçün. Kesiti ve aralığı görürsem hangi latanın oturacağını söyleyebilirim. Örtünün serimi ayrı iştir; kiremit serimi ve mahya bağlantısı sayfasında anlatılıyor. Kesitin katmanlarını çatının kesiti hangi katmanlardan oluşur yazısında sıraladım.
