Eğim çatıda tek bir bilgi ama iki ayrı dille söyleniyor. Biri yüzde, öbürü derece.
Yüzde 30 eğimli bir çatı ile 30 derece eğimli bir çatı aynı yapı olmuyor. Aralarında yarıya yakın bir fark var ve bu fark malzeme listesine kadar iniyor.
Yüzde ne söyler, derece ne söyler?
Yüzde bir orandır: yatayda yüz birim giderken dikeyde kaç birim çıktığınızı anlatır.
Yüzde 30, yüz santim yatay yolda otuz santim yükselmek demek.
Derece ise yamacın yatayla yaptığı açıdır ve doğrudan ölçülür.
İkisi birbirine doğrusal bağlanmıyor; ilişki açının teğetinden geçiyor.
Bu yüzden yüzdeyi ikiye katlamak dereceyi ikiye katlamıyor.
Yüzde 100 eğim tam 45 derecedir; akılda tutulacak tek eşleşme bu.
Sahada usta yüzde konuşur, proje derece yazar ve arada bir çeviri gerekir.
Yüzde, derece ve yüzey çarpanı yan yana
Aşağıdaki üç sütun aynı eğimin üç ayrı yüzü.
Üçüncü sütun, taban alanını gerçek yüzey alanına çevirirken kullandığınız sayı.
| Yüzde eğim | Derece karşılığı | Yüzey çarpanı |
|---|---|---|
| %10 | 5,7° | 1,005 |
| %20 | 11,3° | 1,020 |
| %30 | 16,7° | 1,044 |
| %40 | 21,8° | 1,077 |
| %50 | 26,6° | 1,118 |
| %60 | 31,0° | 1,166 |
| %75 | 36,9° | 1,250 |
| %100 | 45,0° | 1,414 |
Bir metrelik lata ile ölçüm
Sahada eğim için düzgün bir lata, 40-60 cm boyunda bir su terazisi ve bir şerit metre yeterli. Sıra şöyle işliyor:
- Latanın bir ucunu örtüye dayayın; dayadığınız hat en az üç parçayı geçsin.
- Öbür ucunu, terazinin kabarcığı ortalanana kadar yavaşça kaldırın.
- Kalkan ucun yüzeyden yüksekliğini ölçün; lata tam bir metre ise bu sayı doğrudan yüzde eğimdir.
- Aynı ölçümü yamacın alt, orta ve üst bölümünde tekrarlayın.
Ucu 35 cm kaldırdıysanız eğim yüzde 35 çıkıyor.
Tek parçaya dayanan lata, o parçanın oturma hatasını ölçer ve sayıyı kaydırır.
Eski çatılarda eğim boydan boya aynı kalmayabiliyor; üç ayrı ölçüm bunu gösteriyor.
Yerden ölçmenin bir yolu var mı?
Merdivene gerek bırakmayan bir yol daha var.
Karşı kaldırımdan, yamaç çizgisi tam yandan görünecek biçimde bir kare çekin.
Fotoğrafta saçak hizasıyla mahya arasındaki dikey mesafeyi ve binanın genişliğini işaretleyin.
İki uzunluğu aynı kare üzerinde karşılaştırmak size oranı verir.
Oranı gerçek ölçüye bağlamak için bina genişliğini yerden şerit metreyle alın.
Bu yöntem birkaç derece yanılır, ama örtü seçimini konuşmaya yetiyor.
Kesin sayı, sipariş yazılmadan önce yüzeyde doğrulanıyor.
Telefon uygulaması ne kadar iş görür?
Telefonların içindeki eğim sensörü, yüzeye dayandığında açı okur.
Okuma kiremidin kendi kavisinden ve telefonun kılıfından etkileniyor.
Telefonu doğrudan örtüye koymak yerine düz bir latanın üstüne yatırın.
Uygulamayı önce bilinen bir düzlemde sıfırlayın; pencere denizliği bu iş için elverişli.
İki üç okumanın ortalaması tek okumadan daha güvenilir çıkıyor.
Sonucu yüzdeye çevirmek isterseniz üstteki tablo yeterli.
Eğim hangi örtünün önünü açıyor?
Eğim her örtü için bir alt eşik belirliyor.
Kiremit yüksek eğimde kendi bindirmesiyle çalışır; 7-10 cm bandındaki o pay eğim düştükçe suyu tutmakta zorlanır.
Alçalan eğimde altına serilen örtü belirleyici hâle geliyor.
Shingle alçak eğimde saçak boyunca ek bir bariyer ister.
Trapez sac düşük eğimde de serilir, ama yanal bindirme payı büyür.
Bitümlü membran neredeyse düz yüzeye seriliyor; orada eğim yüzde 1-2 bandında, suyu süzgece taşısın diye veriliyor.
Her üreticinin kendi alt eşiği var ve o eşik ürün belgesinde yazılı.
Eğimi ölçmek, o belgeyi okumaya başlamadan önceki adım.
Yamacın yandan çekilmiş bir karesini ve bina genişliğini gönderin; eğimi birlikte sayıya çevirelim. Çıkan çarpanı çatı alanı nasıl hesaplanır yazısında kullanırsınız; alçak eğimde suyun süzgece taşınması teras çatıda eğim şapı sayfasında, saçak bariyeri shingle serimi sayfasında anlatılıyor.