Sac teklifi alırken tek bir rakam konuşuluyor: kalınlık. Oysa o rakam tek başına sacın ne kadar dayanacağını söylemiyor.
Kalınlık, trapez yüksekliği ve aşık aralığı bir üçlü kuruyor. Üçünden biri değişince diğer ikisi de değişmek zorunda kalıyor.
Kalınlık tek başına neyi söylemez
Sacın taşıma gücünü belirleyen şey kalınlıkla aşık aralığının birlikte okunmasıdır.
Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaştığım üç kalınlığı yanyana koyuyor.
| Sac kalınlığı | Alışıldık aşık aralığı | Nerede karşıma çıkar |
|---|---|---|
| 0,40 mm | 1,0-1,2 m | Sundurma, cephe kaplaması, hafif örtü |
| 0,50 mm | 1,2-1,5 m | Konut çatısı, küçük atölye, garaj |
| 0,70 mm | 1,5-2,0 m | Depo, hangar, üstünde yürünen yüzey |
Trapez yüksekliği aralığı nasıl uzatır
Düz bir sac levha kendi ağırlığıyla bile sarkar.
Trapez kıvrımı aynı sacı bir kirişe çevirir ve yük taşımasını sağlar.
Yükseklik 18 mm ile 40 mm arasında değişir ve büyüdükçe açıklık uzar.
Yüksek trapezli 0,50 mm sac, alçak trapezli 0,70 mm sacı geçebiliyor.
Bu yüzden teklifte yalnız kalınlığın yazması eksik bir tarif.
Profil adı ve yüksekliği aynı satırda yazılmalı.
Galvaniz kaplaması ve boya katmanı
Sacın ömrünü belirleyen ikinci ölçü yüzeydeki çinko miktarı.
Kaplama metrekarede 100-275 g arasında değişir ve künyede Z harfiyle yazılır.
Düşük kaplamalı sac aynı kalınlıkta olsa da kenarından daha erken paslanır.
Üstündeki boya katmanı 25 mikron civarındadır ve ultraviyoleye karşı ilk savunmadır.
Boya çizildiğinde altındaki çinko bir süre daha koruma yapar.
Çinko da bittiğinde pas sacın kendisine geçer, orada onarım biter.
Üstünde yürünen çatıda ne değişir
Çatıya bakım için çıkılıyorsa sac yalnız kar ve rüzgâr yükü taşımıyor.
Bir kişinin ağırlığı tek bir noktaya biniyor ve trapezin sırtını eziyor.
Ezilen sırt geri dönmez; orada su tutan bir çukur kalır.
Bu yüzden üstünde yürünen çatıda 0,70 mm ve üstü konuşuluyor.
Alternatif, sacı kalınlaştırmak yerine yürüme yolu kurmak oluyor.
Yürüme yolu hem sacı hem çıkan kişiyi koruyor.
Sahada kalınlık nerede yanlış çıkar
Teklifte yazan kalınlığın yerinde doğrulanması gereken dört nokta var:
- Kumpas ölçümü: sacın kesilmiş kenarından ölçülür, boya payı hesaba katılır.
- Künye etiketi: rulodan kesilen sacın etiketi genelde paketin üstünde durur.
- Ses: aynı aralıkta yürünen ince sac tokat gibi ses verir, kalın sac vermez.
- Sarkma: iki aşık arasında gözle görülür bir kavis varsa kesit yetersizdir.
Bu dördü birlikte bakılınca kalınlık tartışması yerinde kapanıyor.
Aşık aralığını metreyle ölçüp sacın kesilmiş kenarından bir kare çekin, kalınlığın o aralığa uyup uymadığını söyleyeyim. Montajın kendisi trapez sac montajı sayfasında; iskelet tarafı makas ve aşık kurulumu sayfasında, tesis kapsamı iş yeri ve depo çatısında ne değişir yazısında.