Tek bir sağanak çatının debisini sınar: su ne kadar hızlı geliyor ve ne kadar hızlı gidiyor.
Günlerce süren yağış başka bir şey sınar: malzeme ıslak kalmaya ne kadar dayanıyor. İkisi farklı sorular ve farklı yerlerde çöküyor.
Uzun yağış neyi ayrı olarak sınıyor?
Kısa sağanakta yüzey ıslanıyor ve arkasından kuruyor.
Günlerce süren yağışta yüzeyin kuruyacak arası bulunmuyor.
Örtü altındaki her boşluk nemle doluyor ve hava değişimi duruyor.
Kılcal yolla ilerleyen su, kısa yağışta ulaşamadığı derinliğe ulaşıyor.
Ahşap bu koşulda nem alıyor ve şişerek bağlantıyı gevşetiyor.
Bu yüzden ilk üç gün kuru duran bir çatı dördüncü gün damlatabiliyor.
Süzgeç tıkanınca sıra nasıl işliyor?
Uzun yağışta yaprak ve tortu tek seferde gelmiyor; sürekli geliyor.
Süzgeç sepeti dolduğunda su parapet içinde yükselmeye başlıyor.
Yükselen su önce parapet dibindeki dönüş hattını sınıyor.
Membran duvara 15-20 cm çıkmışsa bir süre dayanıyor, kısa çıkmışsa hemen aşıyor.
Taşma deliği süzgeç kotunun 3-5 cm üstünde açıldığında su o delikten dışarı gidiyor.
Taşma deliği yoksa suyun ikinci yolu kalmıyor ve yük çatıda birikiyor.
Dere kesiti dolduğunda ne oluyor?
Dere ve oluk, belirli bir debiyi geçirecek kesitte boyutlanıyor.
Sürekli yağışta debi tepe yapmıyor ama kesitin dolu kalma süresi uzuyor.
Dolu bir derede su seviyesi kenar kıvrımına yaklaşıyor.
Rüzgâr da varsa su bindirmenin üstünden geriye, örtünün altına itiliyor.
Dere sacı 0,6-0,7 mm kalınlıkta ve kenar kıvrımı yeterli yükseklikte olmalı.
Gizli derede taşan su doğrudan yapının içine giriyor; açık olukta dışarı dökülüyor.
Yalıtım doyduğunda geri dönüyor mu?
Mineral yünü esaslı yalıtım su aldığında ısı geçirgenliği belirgin biçimde artıyor.
Malzeme ağırlaşıyor ve kendi kalınlığında oturma yapıyor.
Kuruyunca eski kalınlığına ve performansına tam dönmüyor.
Kapalı hücreli levhalar suyu gövdeye almıyor, ama ek yerlerinde tutuyor.
Teras çatıda membran altına sıkışan su yaz güneşinde kabarma yapıyor.
Bu yüzden ıslanan yalıtım kurusun diye beklenmiyor; açılıp bakılıyor.
Yağışlı dönemde her gün bakılacaklar
Yağış sürerken yerden yapılabilecek kısa kontrol şu beş maddeden oluşuyor:
- İniş borusu: boru dibinden su çıkıyor mu, debisi düşmüş mü.
- Oluk ağzı: saçaktan aşağı perde gibi dökülen su varsa oluk taşıyor.
- Parapet dibi: teras çatıda su seviyesi yükseliyorsa duvarda iz bırakıyor.
- Duvar yüzeyi: dışarıda büyüyen ıslak leke, içerideki lekeden önce görünüyor.
- Tavan: leke sınırını her gün kalemle işaretleyin, büyüme hızı ölçülebilir olsun.
Bu beş madde çatıya çıkmayı gerektirmiyor ve her gün birkaç dakika alıyor.
Yağış sürerken tavandaki leke sınırını günü günü işaretleyip fotoğraflayın, büyüme hızını birlikte okuyalım. Oluk taşıyorsa çatı deresi veya oluk taşıyor başlığına, kesit hesabı için yağmur oluğu ne kadar geniş olmalı yazısına, terasta duran su için teras çatıda göllenme ve duran su başlığına bakın.