Sahada sık duyduğum bir cümle var: çatı ne kadar dik olursa o kadar iyidir.
Bu cümlenin doğru bir yanı var, ama tek başına alındığında yanlış karara götürüyor. Aşağıda eğimin gerçekte ne yaptığını yazdım.
Ne duyuluyor: dik olsun, su durmasın
Bu düşüncenin arkasında basit bir gözlem duruyor.
Dik yüzeyde su gerçekten hızlı akar ve yüzeyde kalmaz.
Kar da dik yamaçta daha erken kayar.
Buraya kadarı doğru ve eğim seçiminin bir parçası.
Hatanın başladığı yer, eğimin tek ölçüt sayılması.
Diklik arttıkça çatının başka her ölçüsü de değişiyor.
Eğimin gerçekte yaptığı iş
Eğim suyu itmez; suyun yüzeyde kaldığı süreyi kısaltır.
Kısalan temas süresi bindirmelerin altına su çekilmesini azaltır.
Örtüler suyu yönlendirmek üzere kurulur; tutmak gibi bir işleri yoktur.
Bu yüzden eğim ile bindirme payı birlikte hesaplanır.
Eğim düştükçe pay büyür, eğim arttıkça pay küçülebilir.
Payın eğimle ilişkisini su yalıtımında bindirme payı neden önemli yazısında açtım.
Diklik neyi zorlaştırır?
Eğim büyüdükçe şu başlıklar da büyüyor:
- Yüzey: aynı taban üstünde örtülecek metrekare artar.
- Erişim: 40 dereceyi geçen yüzeyde yürünmez, hat ve kuşak gerekir.
- Taşıyıcı: mertek kesiti ve mahya bağlantısı büyür.
- Rüzgâr: yüzey rüzgâra daha dik durur, yan yük artar.
- Çatı arası: hacim büyür, havalandırılacak yüzey de büyür.
- Detay: dere ve baca dibi daha uzun kesilir.
Bu altı başlık işin kapsamını doğrudan değiştiriyor.
Her örtünün bir alt eğim sınırı var
Örtü seçimi eğimi belirler, eğim de örtüyü sınırlar.
Kiremit örtü genellikle 22-30 derece arasında rahat çalışır.
Shingle daha düşük eğime inebilir; 15-20 derece bandı yaygındır.
Trapez sacda %5-7 arası bir eğim çoğu üreticinin alt sınırına yakındır.
Teras çatıda eğim %2 civarına iner ve su membranla kesilir.
Bir örtüyü kendi sınırının altında sermek, eğimi büyütmekten daha riskli.
Rüzgâr dik yüzeyde ne yapar?
Rüzgâr dik yüzeye çarparken aynı anda karşı yamaçta emme üretir.
Emme, örtüyü aşağı bastırmaz; yukarı doğru çeker.
Bu yüzden dik çatıda bağlantı elemanı daha önemli hâle gelir.
Saçak ve mahya hattı emmenin en yüksek olduğu bölgelerdir.
Kenar bölgelerde bağlantı sıklaştırılır, ortada seyrekleşebilir.
Diklik kazandırdığı suyu, rüzgâr tarafında geri isteyebiliyor.
Doğrusu: eğim örtüyle birlikte seçilir
Eğim bağımsız bir tercih olarak konuşulmaz.
Mevcut bir binada eğim zaten taşıyıcıyla birlikte kurulmuştur.
Yenilemede soru, eğime hangi örtünün uyacağıdır.
Yeni yapıda ise örtü, kar ve rüzgâr birlikte konuşulur.
Biçim değişikliği izin tarafını da açar, imar birimine sorulur.
Kararın izin tarafını çatı işi için izin gerekir mi yazısında anlattım.
Çatınızın yan siluetini bir kare alıp gönderin, eğimin örtüyle uyup uymadığını söyleyeyim. Kesitin bütünü için çatının kesiti yazısına, örtü seçimi için örtü ve kaplama sayfasına bakın.