Sarsıntıdan sonra çatınıza bakıldı mı? Bina içi kontrol edilirken çatı üstü sıklıkla atlanır.
Kontrol, çatıda gevşemiş ve düşme riski taşıyan parçaların taranmasıdır. Sıra sabittir; önce can güvenliği, sonra su yolu.
Ne zaman gerekmez?
Sarsıntı hafif hissedildiyse ve çatıda gözle görülür oynama yoksa acele bir tarama gerekmez.
Bina için hasar tespiti yapılmış ve çatı kalemi o raporda ayrıca yazılmışsa ikinci tarama tekrar olur.
Baca eğrilmişse, parapette çatlak açılmışsa ya da kiremit sıraları kaymışsa kontrol gecikmeden yapılır.
Baca ve parapet neden ilk sırada?
Yığma baca sarsıntıda en zayıf öğedir. Gövdenin mahya kotunun en az 80 cm üstüne çıkması beklenir ve kayma ilk bu serbest boyda görülür.
Derz harcında 2-3 mm açılma görünüyorsa üst sıralar sökülüp yeniden örülür; ayrılan derz sonraki sarsıntıda tuğlayı bırakır.
Sokağa bakan parapet devrilirse aşağıdaki yayayı ya da aracı vurur. Gevşek parça önce indirilir, onarım sonra konuşulur.
İndirme sırasında bacanın içindeki tuğlaların bacaya düşüp düşmediği de kontrol edilir. Tıkalı baca ayrı bir tehlikedir.
Kaymış örtüde sıra taraması
Kiremit sıraları saçaktan mahyaya doğru hizası bozulmuş mu diye taranır. Bir sıranın kayması altındaki çıtayı da gösterir.
Kayan kiremit yerine oturtulur, çatlamış olan ayrılır. Kırıklar aynı ölçüde parçayla değiştirilir.
Mahya hattı ve dere kenarı ayrıca bakılır; sarsıntıda ilk gevşeyen yerler bunlardır.
Belirti dışarıdan görünmüyorsa kiremit kayması sayfasındaki işaretlere bakabilirsiniz.
Taşıyıcı birleşimlerde ne aranır?
Birleşimler sarsıntıyı ilk üstlenen yerlerdir; tarama şu kalemlerde yoğunlaşır:
- Ahşap çatıda mertek ile aşık birleşiminde açılma, çivi sıyrılması ve lif boyunca çatlak.
- Çelik çatıda cıvata gevşemesi, kaynak dikişinde çatlak ve mesnet plakasının kaymış olması.
- Duvar üstündeki hatıl ile ahşap taban arasında ayrılma; gözle seçilen bir boşluk bile yük aktarımının bozulduğunu gösterir.
- Makas düğüm noktalarında bağlantı sacının kalkması ya da cıvata deliğinin ovalleşmesi.
Bu kalemlerde bulgu çıkarsa kayıt yapı mühendisine taşınır; kararı veren de odur.
Sonradan eklenmiş yüklerin durumu
Güneş paneli, su deposu, anten ve klima dış ünitesi sarsıntıda kendi ayağını zorlar.
Ankraj gevşemişse parça hem düşme riski taşır hem örtüde açılmış delik bırakır.
Bağlantı noktaları sıkılır ve her delik yeniden sızdırmazlığa alınır.
Bacanın ve saçak hattının fotoğrafını gönderin. Acil indirme gerekip gerekmediğini karelerden ayırabiliyorum; kalanını çatıda birlikte bakarız.
